Llywodraeth Cymru yn rhoi trefniadau rheoli argyfwng ar waith yng nghanol tanau gwyllt eang

Dadansoddiad Diwylliannol

Mae’r erthygl hon yn dangos nifer o’r saith nod llesiant a nodir yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, er bod llawer yn cael eu tanseilio yn hytrach na’u datblygu. Mae nod ‘Cymru Gydnerth’ yn cael ei brofi’n llym: mae ecosystemau yng Nghoed y Brenin a mynyddoedd y Rhinogydd, yn ogystal ag ardal Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, yn cael eu difrodi gan danau gwyllt hirfaith, gyda Sian Williams o CNC yn disgrifio’r sefyllfa fel un ‘eithriadol’. Mae nod ‘Cymru Iachach’ hefyd yn cael ei beryglu—mae’r preswylydd Alison Probert yn disgrifio’r angen i gadw ffenestri ar gau a chyfyngu ar olchi oherwydd mwg llym yn ymestyn am filltiroedd rhwng Torfaen a Phont-y-pŵl, ac mae’r ecolegydd Angharad Owen yn rhybuddio’n benodol am risgiau i ‘iechyd a diogelwch dynol’. I’r gwrthwyneb, mae nod ‘Cymru sy’n Gyfrifol yn Fyd-eang’ yn cael ei ddefnyddio’n ymhlyg drwy’r realiti trawsffiniol bod contractwyr hofrennydd y DU yn cael eu hanfon i danau yn Lloegr a’r Alban, gan danlinellu sut mae tanau gwyllt a yrrir gan yr hinsawdd yn gyfrifoldeb a rennir sy’n gofyn am gydgysylltu trawswladol yn hytrach na rheoli adnoddau plwyfol. Mae'r argyfwng hefyd yn datgelu'r pum ffordd o weithio dan straen sylweddol. Mae ‘cydweithio’ yn cael ei ymarfer yn weithredol—mae Llywodraeth Cymru yn cydgysylltu â gwasanaethau tân ac achub, Cyfoeth Naturiol Cymru, ffermwyr, a Pharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, gyda Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru yn cyfarwyddo ymateb amlasiantaethol. Mae meddylfryd ‘hirdymor’ yn cael ei ddangos yn rhannol gan y ddeiseb â 4,000 o enwau a thrallod perchennog maes gwersylla Mynyddoedd Cambria, Caroline Mason, wrth wylio mynyddoedd Trawsfynydd ar dân, gan adlewyrchu pryder rhwng cenedlaethau am dreftadaeth naturiol. Fodd bynnag, mae 'Atal' yn amlwg yn methu: nid oedd adnoddau diffodd tân o'r awyr ar gael oherwydd bod gweithredwyr contract eisoes wedi'u cyflogi mewn mannau eraill yn y DU, sy'n awgrymu bod asedau wedi'u rhagleoli'n annigonol. Dangosir 'cynnwys' drwy'r ddeiseb a chynigion cyhoeddus o gymorth. Gan dynnu ar Gyfraith Hywel—y traddodiad cyfreithiol Cymraeg canoloesol sy’n pwysleisio cyfrifoldeb cymunedol a dyletswydd llywodraethwyr i amddiffyn y wlad a’i phobl ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol—gellir darllen y sefyllfa hon fel prawf a yw’r wladwriaeth Gymreig gyfoes yn cynnal yr hen egwyddor bod sofraniaeth yn cario stiwardiaeth dros dirweddau a chymunedau’r wlad mewn cyfnod o berygl ecolegol.