Tollty hanesyddol sy'n gysylltiedig â Therfysgoedd Rebeca yn Sir Gaerfyrddin ar fin cael ei ocsiwn

Dadansoddiad Diwylliannol

Mae’r erthygl yn ymwneud yn uniongyrchol â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 drwy ei phwnc diwylliannol a hanesyddol. Mae’r Porthdy yn gyswllt diriaethol â Therfysgoedd Rebeca, yn bennod ffurfiannol mewn hunaniaeth Gymreig fodern, ac mae cyfeiriadau at Ymddiriedolaeth Tyrpeg y Three Commotts a Deddf Seneddol 1844 (Deddf gan Senedd y Deyrnas Unedig) i gydgrynhoi cyfraith tyrpeg yn dangos sut mae’r stori’n fframio treftadaeth adeiledig Cymru fel adnodd byw. Mae awgrym yr arwerthwr o droi’r eiddo yn llety gwyliau neu fuddsoddiad rhent yn adlewyrchu pwyslais y Ddeddf ar adeiladu economi lewyrchus, tra bod y weithred o gadw ac ailddefnyddio adeilad o arwyddocâd diwylliannol yn ymgorffori’r nod o Gymru o gymunedau cydlynus a diwylliant ac iaith fywiog. Mae hirhoedledd y nodau hyn—diogelu treftadaeth ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol—yn ymhlyg yn fframio’r eiddo yn yr erthygl fel un sydd ‘yn llawn hanes lleol bywiog’. Mae’r erthygl hefyd yn atseinio â Chyfraith Hywel, y traddodiad cyfreithiol Cymreig canoloesol, a oedd yn codeiddio hawliau a rhwymedigaethau cymunedol ymhell cyn gosod cyfraith dyrpeg Seisnig. Gellir darllen Terfysgoedd Rebeca fel mynegiant gwerin o’r ysbryd hŷn hwnnw o gyfiawnder arferol, lle’r oedd ffermwyr a llafurwyr dan bwysau yn gwrthwynebu’r hyn a farnent yn gyhuddiadau ‘afresymol’ a osodwyd gan awdurdodau allanol. Mae cymuned Llan-non, sy’n cwmpasu’r pentref, y Tymbl a Cross Hands, gyda phoblogaeth o 5,369 wedi’i chofnodi yng Nghyfrifiad 2021, yn darparu’r cyd-destun cymdeithasol cyfoes lle mae’r etifeddiaeth ddadleuol hon yn cael ei hail-ddychmygu’n fasnachol. Mae naws yr erthygl—dathlu gorffennol lliwgar yr eiddo tra’n cyfeirio at ddyfodol twristiaeth-ganolog—yn dangos sut mae hanes lleol yn cael ei ddefnyddio fel ased cymunedol, yn gyson â’r ffyrdd cydweithredol o weithio sy’n seiliedig ar gyfranogiad a hyrwyddir gan y Ddeddf.