Pris gwlân ar ei uchaf ers degawd - 'teimlad neis o'r diwedd'

Dadansoddiad Diwylliannol

O safbwynt Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, mae’r erthygl hon yn ymwneud â nifer o’r saith nod llesiant. Mae’r stori’n adlewyrchu’r nod ‘Ffyniannus’ drwy ei ffocws ar brisio teg am gynnyrch amaethyddol Cymru ac incwm cynaliadwy i ffermwyr mynydd, tra hefyd yn cyffwrdd â’r nodau ‘Cydnerth’ ac ‘Iachach’ drwy gyfeiriad penodol Geraint Davies at rinweddau amgylcheddol gwlân a manteision lles cneifio i’r anifeiliaid eu hunain. Mae'r dimensiwn 'Diwylliant ac Iaith' yn amlwg yn amlygrwydd ffermio cyfrwng Cymraeg a rôl ganolog y defaid mynydd Cymreig, elfen eiconig o dreftadaeth wledig Cymru. Mae'r pum ffordd o weithio hefyd yn bresennol: mae'r persbectif hirdymor yn cael ei arwyddo gan Jones yn disgrifio'r ail flwyddyn yn olynol o gynnydd mewn prisiau allan o ddeuddeg a mynegi optimistiaeth ofalus am dymhorau'r dyfodol; mae atal yn cael ei awgrymu drwy'r angen i sicrhau marchnadoedd gwlân hyfyw cyn i fwy o ffermwyr gael eu gorfodi allan; ac mae cydweithio yn amlwg yn y bartneriaeth rhwng Gwlân Prydain a ffermwyr unigol i sicrhau enillion gwell. Mae integreiddio yn ymddangos wrth fframio gwlân fel cynnyrch ar yr un pryd, anghenraid lles anifeiliaid, ac ased amgylcheddol. O’i gweld drwy lens Cyfraith Hywel—y traddodiad cyfreithiol brodorol Cymreig sy’n pwysleisio tegwch, dwyochredd cymunedol, a phrisio teg gwaith arferol—mae’r erthygl yn codi cwestiynau pwysig am gymesuredd a gwobr gyfiawn. Yn hanesyddol roedd Cyfraith Hywel yn codeiddio prisiau teg (pwyth i’r gwaith) ac yn gwarchod urddas llafur, ac mae cwyn Geraint Davies fod y pris ‘ar y llawr a heb fod yn agos at gostau cneifio’r defaid’ ers blynyddoedd lawer yn adleisio’r ffaith bod traddodiad yn mynnu y dylai tâl adlewyrchu gwir gost a gwerth y gwaith a gyflawnir. Nid yw’r gydnabyddiaeth bod defaid gwlan mân bellach yn talu costau cneifio ond bridiau a mathau mwy bras o hyd yn awgrymu annhegwch o fewn y gymuned ffermio ei hun, pryder yr ymdriniwyd ag ef gan gyfreithiau canoloesol Cymru drwy ddarpariaethau graddedig. Ymhellach, mae gobaith Davies y bydd prisiau’n codi wrth i bobl ddeall pwysigrwydd gwlân ‘iddyn nhw a’r amgylchedd ar yr un pryd’ yn cyd-fynd â’r ethos cymunedol a stiwardiaeth sydd wedi’i wreiddio yng Nghyfraith Hywel, lle’r oedd y berthynas rhwng pobl, tir, a da byw yn cael ei deall fel un ddwyochrog yn hytrach nag echdynnol.