Cynllun canolfan ddata ar lan y Fenai yn codi ofnau, er addewid o waith i gannoedd

Dadansoddiad Diwylliannol

Mae’r erthygl yn cyflwyno tensiwn sy’n eistedd wrth wraidd Cyfraith Hywel—yr egwyddor y dylai’r gyfraith a bywyd cyhoeddus adlewyrchu llesiant pobl Cymru a’u cysylltiad â lle. Mae ymgyrchwyr fel Emyr Davies yn fframio’r ganolfan ddata 41-hectar arfaethedig nid yn unig fel mater cynllunio ond fel trawsnewidiad o’r dirwedd hanesyddol rhwng Caernarfon ac Eryri ‘am genedlaethau i ddod’, gan ddefnyddio ymdeimlad o warchodaeth rhwng cenedlaethau o dir a morlun sy’n atseinio gyda’r ffordd o weithio o amgylch meddwl hirdymor ac atal niwed. Mae’r cyferbyniad rhwng fframio’r datblygwyr (safle diwydiannol adfeiliedig y dechreuwyd ei ddefnyddio eto, enillion bioamrywiaeth, arllwysiad dŵr glaw glân yn unig) a phrofiad byw trigolion (sŵn o 260 o unedau rheweiddio ar 30 metr, y galw am ddŵr sy’n cyfateb i westy neu ysbyty mawr, colli golygfeydd ac amwynder twristiaeth) yn dangos sut mae penderfyniadau am adnoddau a rennir yn cael eu cyfryngu trwy honiadau sy’n cystadlu â’i gilydd a lle mae cyfranogaeth pobl leol, 15 a llofnodwyr yn cystadlu. Cyfarfod cyhoeddus o 100 yng Nghaernarfon—yn dod yn brawf a yw llais y gymuned yn wirioneddol yn llywio canlyniadau o dan y cyfnod ymgynghori sy’n ymestyn i 17 Hydref. O ddarllen trwy lens Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, mae’r stori’n crisialu nifer o’r saith gôl mewn gwrthdrawiad. Mae addewid y datblygwyr o 950 o swyddi adeiladu a 200 o rolau parhaol, ochr yn ochr â gwaith gyda darparwyr addysg lleol, yn siarad â Chymru lewyrchus sy’n gyfrifol ar lefel fyd-eang; eto mae amheuon trigolion y bydd llawer o swyddi yn rhai arbenigol ac yn cael eu llenwi gan gymudwyr, ynghyd â’r effaith weledol ar olygfeydd tuag at Eryri a phryder am dwristiaeth, yn tynnu yn erbyn nodau Cymru iachach (sŵn, straen) a mwy cyfartal, lle mae beichiau cynnal seilwaith cenedlaethol yn disgyn yn anghymesur ar un ardal. Mae pwyslais yr ymgyrchwyr ar fioamrywiaeth, adnoddau dŵr a dynnir o bosibl o gyflenwadau cyhoeddus yn hytrach nag Afon Menai, ac ôl troed acwstig rheweiddio ar raddfa ddiwydiannol yn cyd-fynd â Chymru gydnerth, tra bod eu defnydd o dystiolaeth Gymraeg a threfnu cymunedol o amgylch lle a elwir yn lleol yn ‘Ferodo’ yn adlewyrchu nod Cymru o gymunedau cydlynus a diwylliant bywiog ac iaith lle mae pobl leol yn gwneud penderfyniadau. Bydd integreiddio’r ystyriaethau hyn—economaidd, amgylcheddol, diwylliannol, iechyd—a’r cydweithio rhwng y datblygwr, Cyngor Gwynedd, cyrff addysg a thrigolion yn penderfynu a yw’r cynllun, o’i gymeradwyo, yn hyrwyddo’r saith nod gyda’i gilydd neu’n cyfnewid un nod yn erbyn y llall.