Rheolwr wedi dweud bod 'neb eisiau gweld person beichiog' yn y gwaith - tribiwnlys

Dadansoddiad Diwylliannol

Mae’r erthygl yn ymwneud yn uniongyrchol â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, yn enwedig y nod o Gymru Fwy Cyfartal. Mae profiad Morgan yn dangos sut mae gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd yn tanseilio cydraddoldeb yn y gweithle, nodwedd warchodedig o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 fel y’i cymhwysir yng Nghymru. Mae canfyddiad y tribiwnlys bod sylw Hawkes yn awgrymu y byddai ymddangosiad menyw feichiog yn atal pwyntiau cleientiaid rhag bod ag agweddau diwylliannol sefydledig tuag at feichiogrwydd mewn lleoliadau proffesiynol. Mae'r erthygl hefyd yn cyffwrdd yn ymhlyg â Chymru Iachach, gan fod ymddygiad y rheolwr wedi cyfrannu at amgylchedd gwaith yr adroddwyd ei fod yn llawn straen, ac at Gymru o Gymunedau Cydlynol, o ystyried yr anghydbwysedd grym mewn swyddfa fach lle'r oedd Morgan yn dibynnu'n fawr ar gymeradwyaeth ei rheolwr. Mae colli ei hawliad gwahaniaethu ar sail terfyn amser gweithdrefnol yn unig, er ei fod yn fater gweithdrefnol ar wahân, yn codi tensiynau rhwng mynediad at gyfiawnder a phwyslais y Ddeddf ar gyfranogiad a chydweithio wrth greu sefydliadau teg. Gellir darllen yr achos hefyd drwy lens Cyfraith Hywel, y traddodiad cyfreithiol Cymraeg canoloesol a luniwyd o dan Hywel Dda, a oedd yn pwysleisio tegwch, cymesuredd, a diogelu pleidiau bregus o fewn perthnasoedd cymdeithasol. Er bod Cyfraith Hywel yn gweithredu mewn cyd-destun cymdeithasol gwahanol iawn, mae ei hegwyddorion sylfaenol o degwch ac amddiffyniad rhag camddefnydd o bŵer yn cyd-fynd â chyfraith cyflogaeth fodern. Mae cydnabyddiaeth y tribiwnlys o’r ‘anghydbwysedd pŵer’ rhwng Morgan a Hawkes—a ddisgrifir fel un sy’n mynd ‘y tu hwnt i’r anghydbwysedd pŵer amlwg rhwng cyflogwr a gweithiwr’—yn adlewyrchu pryder Cyfraith Hywel ynglŷn â dibyniaeth berthynol a dyletswydd y blaid gryfach i beidio â chamfanteisio ar y gwannaf. Mae’r llythyr ‘ymosodol a bygythiol’ lle y cefnodd Hawkes ar gytundeb blaenorol yn yr un modd yn adleisio egwyddorion yn erbyn ffydd ddrwg wrth ddelio, tra bod y rhwystr gweithdrefnol ar hawliad gwahaniaethu Morgan, er gwaethaf ei rinwedd sylweddol, yn adlewyrchu tensiwn a oedd yn gyfarwydd mewn hanes cyfreithiol rhwng trylwyredd gweithdrefnol a chyfiawnder sylweddol—cydbwysedd y ceisiodd cyfraith ganoloesol Cymru ei daro drwy rôl y barnwr fel cyfryngwr yn hytrach na ffurf gorfodi yn unig.