'Gosod y seiliau' medd Plaid Cymru wrth nodi 100 niwrnod mewn grym

Dadansoddiad Diwylliannol

Mae’r erthygl wedi’i lleoli’n gadarn o fewn traddodiad Cyfraith Hywel o lywodraethu wedi’i negodi yng Nghymru, lle mae’n rhaid i weinyddiaeth leiafrifol Plaid Cymru geisio cefnogaeth drawsbleidiol i basio deddfwriaeth yn y Senedd. Mae fframio’r llywodraeth ei hun—yn galw’n benodol ar i’r gwrthbleidiau ‘weithio’n adeiladol’ a disgrifio’r trafodaethau cyllidebol fel rhai sydd angen digwydd ‘yn gynnar, i bob pwrpas, yn breifat’—yn adlewyrchu’r egwyddor gyfreithiol ganoloesol Gymreig bod cyfreithlondeb yn deillio o gytundeb ymhlith y pleidiau (cydsyniad), nid o oruchafiaeth rifiadol. Mae’r bleidlais gyllideb atodol a gollwyd ar ôl trafodaethau aflwyddiannus gyda Llafur Cymru yn cael ei chyflwyno gan y Gweinidog Davies fel cyfrifoldeb a rennir yn hytrach na methiant y llywodraeth, gan adleisio egwyddor Cyfraith Hywel bod pob parti mewn anghydfod yn ysgwyddo rhwymedigaeth i’w datrys. Trwy lens Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, mae’r erthygl yn rhagflaenu tensiynau ynghylch sawl nod. Mae nodau ‘Cymru gydnerth’ a ‘Cymru iachach’ yn ganolog: mae’r llywodraeth yn sôn am adeiladu gwasanaeth iechyd ‘cynaliadwy’ drwy ganolfannau llawfeddygol a chynllun gweithlu, tra bod beirniaid yn tynnu sylw at restrau aros cynyddol am driniaeth a phryderon am ddiffyg sicrwydd swydd staff nyrsio, bydwreigiaeth ac ambiwlans ar ôl hyfforddiant. Mae nodau 'Cymru gydlynol' a 'Cymru gyfartal' yn cael eu hymgysylltu'n ymhlyg drwy'r anghydfod ynghylch ehangu gofal plant ar gyfer plant dwy oed a llunio beirniadaeth yr wrthblaid. O ran y pum ffordd o weithio, mae meddylfryd ‘hirdymor’ yn cael ei ysgogi’n benodol gan Davies yn ei gyfiawnhad dros ddiwygio araf ond cynaliadwy, caiff ‘cydweithredu’ ei brofi’n uniongyrchol gan y trafodaethau trawsbleidiol ar y gyllideb, ac adlewyrchir ‘cynnwys’ yn yr ymgysylltiad trawsbleidiol eang â’r wasg. Fodd bynnag, nid yw 'atal' ac 'integreiddio' yn cael unrhyw driniaeth sylweddol yn yr erthygl, sy'n awgrymu naratif y llywodraeth sy'n canolbwyntio ar ddarparu gwasanaethau acíwt yn hytrach na diwygio systemig neu ataliol.